ЁЯФ▒ рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡: рдХ्рдпों рд╢िрд╡ рдХो 'рдорд╣ाрджेрд╡' рдХрд╣ा рдЧрдпा?
рд╢िрд╡ рдХो 'рдорд╣ाрджेрд╡' рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЧрдпा? рдЬाрдиें рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡ рдХा рд░рд╣рд╕्рдп – рднрдХ्рддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рддंрдд्рд░ рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े। рдкрдв़ें рд╢िрд╡ рдХी рдЪाрд░ рднूрдоिрдХाрдПं рдФрд░ рдЖрдЬ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрдирдХी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा।
ЁЯФ▒ рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡: рдХ्рдпों рд╢िрд╡ рдХो 'рдорд╣ाрджेрд╡' рдХрд╣ा рдЧрдпा?
(рднрдХ्рддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рддंрдд्рд░ рдФрд░ рддाрдд्рдд्рд╡िрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХे рд╕ाрде)
ЁЯХЙ️ рднूрдоिрдХा
рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ – рдПрдХ рдРрд╕ा рдиाрдо рдЬो рдХेрд╡рд▓ рдЖрд╕्рдеा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╡िрд░ाрдЯ рдЪेрддрдиा, рдЧрд╣рди рддрдд्рдд्рд╡ рдФрд░ рдкрд░рдо рд╢рдХ्рддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें 'рдорд╣ाрджेрд╡' рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै? рдХ्рдпा рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЙрдирдХी рд╢рдХ्рддि рдХे рдХाрд░рдг рд╣ै, рдпा рдпрд╣ рдХोрдИ рдЧूрдв़ рддाрдд्рдд्рд╡िрдХ рд░рд╣рд╕्рдп рд╣ै? рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें рд╣рдо рд╢िрд╡ рдХो рд╡िрднिрди्рди рджृрд╖्рдЯिрдХोрдгों рд╕े рд╕рдордЭрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ेंрдЧे – рднрдХ्рддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рддंрдд्рд░ рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХे рд╕्рддрд░ рдкрд░।
1️⃣ рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡ рдХा рд╕ाрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?
'рд╢िрд╡' рд╢рдм्рдж рдХा рдЕрд░्рде рд╣ी рд╣ै – "рдХрд▓्рдпाрдг"। рд╢िрд╡ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рджेрд╡рддा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рддрдд्рдд्рд╡ рд╣ैं – 'рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡', рдЬो рд╕ृрд╖्рдЯि рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि, рд╕्рдеिрддि рдФрд░ рд╕ंрд╣ाрд░ рддीрдиों рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै। рд╡े 'рдиिрд░्рдЧुрдг' рднी рд╣ैं рдФрд░ 'рд╕рдЧुрдг' рднी।
-
рд╢िрд╡ рд╡рд╣ рд╣ैं рдЬो рд╕ृрд╖्рдЯि рд╕े рдкрд░े рд╣ैं, рдлिрд░ рднी рд╕ृрд╖्рдЯि рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рд╣ैं।
-
рд╡े рдпोрдЧी рднी рд╣ैं, рдЧृрд╣рд╕्рде рднी, рд░ुрдж्рд░ рднी рд╣ैं рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХे рд╕ाрдЧрд░ рднी।
-
рд╢िрд╡ рдХा рддрдд्рдд्рд╡ 'рд╢ूрди्рдпрддा' (zero-point energy) рдХो рднी рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै – рдЬрд╣ाँ рд╕े рд╕рдм рдХुрдЫ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै।
2️⃣ рднрдХ्рддि рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े: рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡ рдХा рдорд╣рдд्рд╡
ЁЯУ┐ рд╢िрд╡ рднрдХ्рддि рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк
-
рднрдХ्рдд рдЙрди्рд╣ें рднрд╕्рдо рд╕े рд▓िрдкрдЯे, рдд्рд░िрдиेрдд्рд░рдзाрд░ी, рдбрдорд░ू-рдзाрд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдкूрдЬрддे рд╣ैं।
-
'реР рдирдоः рд╢िрд╡ाрдп' рдоंрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдоंрдд्рд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдд्рдоा рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоें рд╢िрд╡ рд╕े рдЬुрдб़рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै।
-
рд╢िрд╡ рдХी рдкूрдЬा рд╕рд░рд▓ рд╣ै – рдЬрд▓, рдмेрд▓рдкрдд्рд░ рдФрд░ рд╕рдЪ्рдЪा рднाрд╡।
ЁЯМ┐ рд╢िрд╡ рднрдХ्рддों рдХी рд╢्рд░рдж्рдзा
-
рднрдХ्рдд рдЙрди्рд╣ें рднोрд▓ेрдиाрде рдХрд╣рддे рд╣ैं – рд╕рд░рд▓, рд╕рд╣рдЬ рдФрд░ рддुрд░ंрдд рдк्рд░рд╕рди्рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े।
-
рд╡े рджрдпा рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХे рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрддुрд▓рди рд╣ैं।
3️⃣ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг: рд╢िрд╡ рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рдКрд░्рдЬा
-
рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдХा рдЖрдХाрд░ рдКрд░्рдЬा рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд░ूрдк рд╣ै।
-
рд╢िрд╡ рдХा рддांрдбрд╡ рдиृрдд्рдп – рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХे рд╕ृрдЬрди рдФрд░ рд╕ंрд╣ाрд░ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै (Cosmic Dance – CERN рдоें рднी Nataraja рдХी рдоूрд░्рддि рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै)।
-
рд╡िрдЬ्рдЮाрди рднी рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдКрд░्рдЬा рдХрднी рдирд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ोрддी – рдпрд╣ рд╣ी рд╢िрд╡ рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै।
ЁЯФм рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг:
-
рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдХे рдкाрд╕ рдХंрдкрди рдФрд░ рдз्рд╡рдиि (реР) рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдЪ्рдЪ рд╣ोрддा рд╣ै।
-
рдз्рдпाрди рдоें рдмैрдаा рдпोрдЧी – рд╢िрд╡ рдХी рд╣ी рдЕрдиुрднूрддि рдХрд░рддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕ рд╕्рдеिрддि рдоें рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдЕрд▓्рдлा-рдЧाрдоा рд╡ेрд╡्рд╕ рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै।
4️⃣ рддांрдд्рд░िрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг: рд╢िрд╡ рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рдХा рдоिрд▓рди
-
рддंрдд्рд░ рдоें рд╢िрд╡ рдХो 'рдкुрд░ुрд╖' рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рдХो 'рдк्рд░рдХृрддि' рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।
-
рд╢िрд╡ рдмिрдиा рд╢рдХ्рддि рдХे рд╢рд╡ рд╣ैं – рдЗрд╕рд▓िрдП рд╢िрд╡ рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рдХा рд╕рдорди्рд╡рдп рд╣ी рд╕ृрд╖्рдЯि рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै।
-
рддंрдд्рд░ рдоें рд╢िрд╡ рдХी рдЙрдкाрд╕рдиा 'рдиिрд░ाрдХाрд░' рдФрд░ 'рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд् рд╢рдХ्рддि' рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ोрддी рд╣ै।
ЁЯХп️ рддांрдд्рд░िрдХ рд╕ाрдзрдиा:
-
рдкंрдЪрдордХाрд░ (рдорджिрд░ा, рдоांрд╕, рдоुрдж्рд░ा, рдоैрдеुрди, рдордд्рд╕्рдп) рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╣ैं, рдЬो рдкांрдЪ рдЗंрдж्рд░िрдпों рдХो рд╕ाрдзрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं।
-
рд╢िрд╡ рд╣ी 'рдЕрдШोрд░' рднी рд╣ैं рдФрд░ 'рд╕ौрдо्рдп' рднी।
5️⃣ рддाрдд्рдд्рд╡िрдХ (рджाрд░्рд╢рдиिрдХ) рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢िрд╡ рдФрд░ рдЕрдж्рд╡ैрдд
ЁЯУЦ рдЙрдкрдиिрд╖рдж рдФрд░ рд╡ेрджों рдоें рд╢िрд╡
-
рд╢िрд╡ рдХो "рдм्рд░рд╣्рдо" рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै – рди рдЖрджि, рди рдЕंрдд।
-
рдоंрдбूрдХ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж рдоें рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡ рдХो 'рддुрд░ीрдп рдЕрд╡рд╕्рдеा' рдХрд╣ा рдЧрдпा – рдЬो рдЬाрдЧ्рд░рдд, рд╕्рд╡рдк्рди рдФрд░ рд╕ुрд╖ुрдк्рддि рд╕े рдкрд░े рд╣ै।
ЁЯМА рджрд░्рд╢рди рдоें рд╢िрд╡
-
рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдоें рд╢िрд╡ рд╣ी рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рдоिрд▓рди рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ैं।
-
рдХрд╢्рдоीрд░ी рд╢ैрд╡ рджрд░्рд╢рди рдоें рд╢िрд╡ рд╣ी 'рдЪैрддрди्рдп' рд╣ैं – рдЬो рд╣рд░ рдХрдг рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рд╣ै।
6️⃣ рд╢िрд╡ рдХी рдЪाрд░ рднूрдоिрдХा – рдПрдХ рддрдд्рдд्рд╡, рдЪाрд░ рд░ूрдк
1. ЁЯзШ♂️ рдпोрдЧी рд╢िрд╡ – рддрдкрд╕्рд╡ी рдФрд░ рдЕंрддрд░рдоुрдЦी
-
рдХैрд▓ाрд╢ рдкрд░ рдз्рдпाрдирдордЧ्рди рд╢िрд╡ рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрди рдХे рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं।
-
рд╡े рдпोрдЧ рдХे рдоूрд▓ рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं – рдЖрджि рдпोрдЧी।
-
рдЙрдирдХा рдоौрди, рд╕ंрдпрдо рдФрд░ рдз्рдпाрди рдЖрдЬ рдХे рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рдоें рд╢ांрддि рдХा рд░ाрд╕्рддा рджिрдЦाрддा рд╣ै।
2. ЁЯПб рдЧृрд╣рд╕्рде рд╢िрд╡ – рдкाрд░्рд╡рддी рд╕ंрдЧ рдкрд░िрд╡ाрд░
-
рд╢िрд╡ рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рдкाрд░्рд╡рддी рд╕े рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдпोрдЧी рднी рдЧृрд╣рд╕्рде рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
-
рд╡े рдХाрд░्рддिрдХेрдп рдФрд░ рдЧрдгेрд╢ рдХे рдкिрддा рд╣ैं, рдЬो рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рд╣ैं।
-
рд╡े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕ाрде рднी рдз्рдпाрди рдФрд░ рддрдд्рдд्рд╡рдЬ्рдЮाрди рд╕े рдЬुрдб़े рд░рд╣рддे рд╣ैं।
3. ⚡ рд╕ंрд╣ाрд░рдХ рд╢िрд╡ – рддांрдбрд╡ рдирд░्рддрдХ
-
рддांрдбрд╡ рдЙрдирдХा рд░ौрдж्рд░ рд░ूрдк рд╣ै – рдЕрдзрд░्рдо рдХा рд╡िрдиाрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा।
-
рд╡े рдк्рд░рд▓рдп рдХे рджेрд╡рддा рд╣ैं, рдкрд░ंрддु рдпрд╣ рдк्рд░рд▓рдп рдкुрдиः рд╕ृрдЬрди рдХे рд▓िрдП рд╣ै।
-
рд╕ंрд╣ाрд░рдХ рд░ूрдк рдоें рд╡े рдХрд░्рдоों рдХा рджрд░्рдкрдг рд╣ैं।
4. ЁЯМ╕ рдХрд░ुрдгाрдоूрд░्рддि рд╢िрд╡ – рднрдХ्рддों рдХे рднोрд▓ेрдиाрде
-
рд╡े рднрд╕्рдоाрд╕ुрд░ рдХो рднी рд╡рд░рджाрди рджेрддे рд╣ैं।
-
рд╢рд░рдг рдоें рдЖрдП рд╣рд░ рдк्рд░ाрдгी рдХो рд╡े рдХ्рд╖рдоा рдФрд░ рдХृрдкा рджेрддे рд╣ैं।
-
рдЙрдирдХा "рдиीрд▓рдХंрда" рд░ूрдк рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рд▓ोрдХ рд░рдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
7️⃣ рд╢िрд╡ рдХो 'рдорд╣ाрджेрд╡' рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЧрдпा?
-
рджेрд╡ों рдХे рднी рджेрд╡ – рджेрд╡ाрдзिрджेрд╡।
-
рд╡िрд╖्рдгु, рдм्рд░рд╣्рдоा, рдЗंрдж्рд░ рд╕рднी рд╢िрд╡ рдХो рдирдорд╕्рдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
-
рд╡े рд░ूрдк рд╕े рдкрд░े, рдиाрдо рд╕े рдкрд░े – рдХेрд╡рд▓ рддрдд्рдд्рд╡ рд╣ैं।
-
рд╡े рд╕рдо рдФрд░ рд╡िрд╖рдо рджोрдиों рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░рддे рд╣ैं – рд░ाрдХ्рд╖рд╕ों рдФрд░ рджेрд╡рддाрдУं рджोрдиों рдХो рд╡рд░рджाрди рджेрддे рд╣ैं।
ЁЯСЙ рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें 'рдорд╣ाрджेрд╡' рдХрд╣ा рдЧрдпा – рдХ्рдпोंрдХि рд╡े 'рд╕рдмрдоें рд╕рдорднाрд╡ рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े, рдкूрд░्рдг рдЪेрддрдиा рдХे рдк्рд░рддीрдХ' рд╣ैं।
8️⃣ рдЖрдЬ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд╢िрд╡ рддрдд्рдд्рд╡ рдХी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा
-
рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рднाрдЧрджौрдб़ рдоें рд╢िрд╡ рдХा рдз्рдпाрди рдоाрдирд╕िрдХ рд╢ांрддि рджेрддा рд╣ै।
-
рд╢िрд╡ рд╕े рд╣рдо рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं:
-
рдзैрд░्рдп (рдиीрд▓рдХंрда)
-
рдд्рдпाрдЧ (рднрд╕्рдо рдФрд░ рд╕рд░्рдк рдзाрд░рдг)
-
рд╡िрдирдо्рд░рддा (рдЧрдЬрдоुрдЦ рдЧрдгेрд╢ рдХा рдкिрддा)
-
рд╕ंрддुрд▓рди (рдпोрдЧ рдФрд░ рдЧृрд╣рд╕्рде рджोрдиों рдиिрднाрдиा)
-
рдиिрд░्рднрдпрддा (рд░ुрдж्рд░ рд░ूрдк рдоें рдЕрди्рдпाрдп рдХा рд╕ाрдордиा)
-
ЁЯФЪ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рд╢िрд╡ рдХेрд╡рд▓ рдкूрдЬ्рдп рдирд╣ीं, рдЬीрд╡िрдд рддрдд्рдд्рд╡ рд╣ैं – рдЬिрди्рд╣ें рдЕрдкрдиाрдХрд░ рд╣рдо рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЬाрди рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЙрдирдХा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд░ूрдк – рдпोрдЧी, рдЧृрд╣рд╕्рде, рд╕ंрд╣ाрд░рдХ рдФрд░ рдХрд░ुрдгाрдоूрд░्рддि – рдЬीрд╡рди рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрдХ्рд╖ों рдХो рд╕ंрддुрд▓िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рд╡े рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХे рдоूрд▓ рдоें рд╕्рдеिрдд рдЪेрддрдиा рд╣ैं – рдФрд░ рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдЙрди्рд╣ें 'рдорд╣ाрджेрд╡' рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें